top of page

Gent 12 juni 2026​​

WARMTEPOMPEN

​

TECHNISCHE SCOPE

​

ENERGIEVERBRUIK - NETBELASTING

​

ONDERHOUD - GELUIDSHINDER

​

Jürgen Gielen

​

05/06/2026

​

BURGERPLATFORM VLAANDEREN

VOORWOORD

 

Iedereen die bouwt of renoveert twijfelt soms over welk type verwarmingsinstallatie je moet kiezen.  Deze keuze wordt door de overheden echter stapsgewijs beperkt door het uit faseren van systemen op fossiele brandstoffen (stookolie, gas, kolen, …) zodat binnenkort enkel nog elektriciteit en biomassa als energiebron toegelaten zijn. Daarbij wordt vooral de warmtepomp als de oplossing voor een klimaat- en milieuvriendelijke toekomst beschouwd.

 

Een warmtepomp maakt gebruik van elektriciteit om warmte aan een natuurlijke bron zoals buitenlucht, de bodem of grondwater te onttrekken. Deze warmte wordt dan afgegeven via radiatoren, vloerverwarming of een ander verwarmingssysteem. Via een proces van verdampen en condenseren kan je de woning verwarmen en ook van sanitair warm water voorzien.  De installatie kan, best in combinatie met zonnepanelen, eveneens koelen.

 

Het rendement van een warmtepomp wordt uitgedrukt in het COP-getal (Coëfficiënt of Performance) dat verwijst naar de verhouding tussen energieverbruik en de hoeveelheid nuttige warmte. Bij een condensatieketel op gas of een elektrische boiler, is die verhouding ongeveer gelijk aan 1. Bij warmtepompen worden waarden beloofd van 3 tot 5. Dit weliswaar in de meest gunstige omstandigheden.

 

Helaas blijkt de realiteit niet te voldoen aan de vooropgestelde prestaties. Het ongenoegen van veel gebruikers betreft de dure installatiekosten, hoge nettarieven, stijgende stroomfacturen in de winter door een dalend rendement en problemen met de capaciteit van het stroomnet in Vlaanderen. Bovenop is er ook veel lawaaioverlast van de buitenunits voor zowel de gebruikers als hun buren. Vooral het feit dat een gasketel voor nieuwbouw door de overheid verboden wordt en men gedwongen is een veel duurdere warmtepomp te installeren met bovenvermelde gebreken leidt tot steeds meer weerstand.

 

Voorlopig wordt er weinig ondernomen door overheden, fabrikanten en installateurs om de oorzaken vast te stellen en betere oplossingen uit te werken. Als Burgerplatform Vlaanderen hebben wij met deze studie de oorzaken van het ondermaats functioneren van de warmtepompen opgelijst en suggesties geformuleerd om alle burgers een haalbaar en betaalbaar woonklimaat te garanderen.

 

Burgerplatform Vlaanderen is sedert 2017 actief als een burgerinitiatief om de maatschappelijke uitdagingen van vandaag te benoemen, te analyseren en oplossingsgericht te informeren naar een zo breed mogelijke doelgroep van burgers, bedrijven, academici, beleidsmakers en media.

 

Bijgaande lijst van studies en rapporten laat u toe deze op onze website te raadplegen.

 

Eddy Vanzieleghem.​

Voorgaande studies en rapporten: 

​

23/01/2017 https://www.burgerplatform.gent/wat-kan-een-lez-betekenen-voor-gent

15/08/2017 https://www.burgerplatform.gent/burgerkabinet

18/01/2018 https://www.burgerplatform.gent/ontwerp-circulatieplan-vlaanderen

03/03/2018 https://www.burgerplatform.gent/wijziging-verplaatsingsgedrag-na-inv-circulp-gent

02/06/2018 https://www.burgerplatform.gent/enquete-en-evaluatie-circulatieplan

13/09/2018 https://www.burgerplatform.gent/evolutie-luchtkw-na-inv-circulpl-ge

26/09/2018 https://www.burgerplatform.gent/cirpl-gent-adviezen-voor-stadsbestu

24/01/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/lez-versus-houtverbranding

05/04/2019 https://www.burgerplatform.gent/de-parkeerkaart-obd-systeem

05/04/2019 https://www.burgerplatform.gent/lez-gent-veel-pijn-schone-schijn

05/04/2019 https://www.burgerplatform.gent/parkeerkaart

18/04/2019 https://www.burgerplatform.gent/lez-gent-sociaal-economisch

05/05/2019 https://www.burgerplatform.gent/lez-koop-geen-diesel-voor-2021

02/07/2019 https://www.burgerplatform.gent/comment-evaluatie-twee-circulatiepl

16/08/2021 https://www.burgerplatform.gent/uitbreiding-lez

18/01/2018 https://www.burgerplatform.vlaanderen/connectravelling-optimalisatie-mobiliteit-vlaanderen

01/11/2018 https://www.burgerplatform.vlaanderen/greendeal-houtverbranding-evaluatie

24/01/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/lez-versus-houtverbranding

20/10/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/houtrook-infiltratie-in-woningen-klachtafhandeling

14/01/2020 https://www.burgerplatform.vlaanderen/elektrische-auto-lithium-ontginning

14/01/2020 https://www.burgerplatform.vlaanderen/elektrische-auto-kobalt-congo

15/01/2020 https://www.burgerplatform.vlaanderen/elektrische-auto-volledig-verhaal

22/02/2020 https://www.burgerplatform.vlaanderen/coronavirus-vlaanderen

28/10/2020 https://www.burgerplatform.vlaanderen/de-houtkachel-blijft-buiten-schot

03/11/2020 https://www.burgerplatform.vlaanderen/aerosols-ventilatie-mbt-corona

22/11/2020 https://www.burgerplatform.vlaanderen/energietransitie-in-belgi%C3%AB

15/04/2021 https://www.burgerplatform.vlaanderen/energietransitie-deel-ii

26/06/2021 https://www.burgerplatform.vlaanderen/openbrief-m-b-t-covid-19

30/08/2021 https://www.burgerplatform.vlaanderen/inrichting-padel-infrastructuur

17/03/2022 https://www.burgerplatform.vlaanderen/impact-geluid-licht-welzijn-en-gezondh-vl

01/06/2022 https://www.burgerplatform.vlaanderen/gerechtelijke-procedure-geluidshinder

24/08/2022 https://www.burgerplatform.vlaanderen/geluidshinder-padel

26/08/2022 https://www.burgerplatform.vlaanderen/energiecrisis-2022

29/08/2022 https://www.burgerplatform.vlaanderen/overheidsaansprakelijkheid-handhaving

15/12/2025 https://www.burgerplatform.vlaanderen/kennisdocument-houtverbranding

10/04/2026 https://www.burgerplatform.vlaanderen/impact-lez-antw-bruss-gent

14/04/2026 https://www.burgerplatform.vlaanderen/energiecrisis-2022-2026

​

ABSTRACT.

​

Warmtepompen worden al enkele jaren naar voor geschoven als het klimaatvriendelijk alternatief ter vervanging van verwarming door middel van gasvormige en vloeibare brandstoffen.

​

Naar aanleiding van de huidige energiecrisis staan de kranten bol van persberichten waarin onderstreept wordt dat een snelle overschakeling naar warmtepompen noodzakelijk is, ten einde onze onafhankelijkheid van olie en gas te bewerkstelligen. Wie pleit voor een snelle elektrificatie van de verwarmingssector is niet op de hoogte van de technische uitdagingen die hiermee gepaard gaan. Burgerplatform Vlaanderen publiceerde in 2019 een rapport over het primair energieverbruik van ons land en in 2020 een tweede rapport over de sluiting van de kerncentrales. In 2022 schreven wij de energiecrisisnota die in 2026 naar aanleiding van de tweede energiecrisis een update kreeg. 

​

De actoren die voor deze persartikels verantwoordelijk zijn beroepen zich op rendement, klimaat vriendelijkheid en CO2 neutraliteit. In Europa weet iedere professioneel intussen dat m.b.t. het gevoerde milieu- en klimaatbeleid de vlag de lading niet dekt.

​

Wie ons kennisdocument over houtverbranding goed gelezen heeft zal het niet ontgaan zijn dat er voor de reductie van broeikasgassen en het bereiken van klimaat neutraliteit alternatieven zijn die nagenoeg geen geld kosten aan de belastingbetaler en ook een afkoeling van onze planeet bewerkstelligen. Dat daar met geen woord over gerept wordt in de media bewijst eens te meer dat het gevoerde beleid met klimaat niets te zien heeft.

​

Wat de warmtepompen betreft rapporteerden lezers van het Burgerplatform Vlaanderen ons dat zij vaststelden dat het sanitair warmwater voorraadvat bij temperaturen onder de +4 °C begint af te koelen. Andere lezers meldden ons dat het elektriciteitsverbruik van hun warmtepomp veel hoger is dan vooropgesteld werd. Veel lezers hebben intussen opnieuw een gasketel geplaatst of toegevoegd.  

​

Uit deskundigen onderzoeken van warmtepompen blijkt dat in sommige systemen elektrische weerstanden van 3 tot 9 kW ingebouwd zitten. Bij andere systemen wordt warmte uit het voorraadvat sanitair gehaald en gebruikt om ijs dat zich vastzet op de verdamper te ontdooien.

​

In 2024 onderzochten wij de software waarmee EPC’s opgemaakt worden en kwamen wij al tot de bizarre vaststelling dat elektrische back-upweerstanden waarmee verdampers van warmtepompen ontdooid worden of waarmee verwarmd wordt wanneer warmtepompen het laten afweten niet in rekening gebracht kunnen worden in het EPC. Daar waar een elektrisch blaaskacheltje in de badkamer gebruikt wordt om te verwarmen leidt tot een verhoging van de energiescore van een woning.

​

Gelet op het zeer hoog elektriciteitsverbruik en de matige prestaties van warmtepompen besloten wij om operationele parameters ervan te onderzoeken en er een rapport over te schrijven.

​

Het rapport heeft in eerste instantie tot doel om overheden, consumenten en installateurs aan te zetten om burgers beter te informeren en meer na te denken bij de conceptie van verwarmingsinstallaties waarin warmtepompen aangewend worden. Zodat warmtepompen als technologie op een correcte manier ingezet worden.

AUTEURSRECHT.

​

De auteur geeft geen toestemming om dit document op te splitsen of delen ervan te kopiëren. 

Elk gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met betrekking tot de verplichting, de bron uitdrukkelijk te vermelden bij het citeren van de inhoud.

​

Studie en onderzoek Jürgen Gielen, eindredactie door Eddy Vanzieleghem.  De studie werd belangloos en zonder enige financiële vergoeding uitgevoerd.

​

De publicatie is terug te vinden op de website van Burgerplatform Vlaanderen https://www.burgerplatform.vlaanderen

Lezers die een bijdrage willen leveren aan deze studie kunnen hun review zenden naar info@burgerplatform.vlaanderen.

Het onlinedocument zal op regelmatige tijdstippen bijgewerkt worden al naargelang de inzendingen van lezers en het voortschrijdend inzicht.

Inhoud

1.  Scope van het onderzoek.

1.1        Algemene info. 

1.1        Methodiek. 

1.2        Technische scope.

1.3        Vraagstelling. 

​

2.  Hoeveel energie kan onttrokken worden aan één m3 lucht/°C. 

2.1        Uitgangspunt berekening. 

2.2        Grafiek hoeveel Watt/m3/°C -10° tot +16°C.

2.3        Grafiek hoeveel Watt/m3/°C +17° tot +42° C. 

2.4        Besluit inzake warmteinhoud van lucht. 

2.5        Tabel waterdamp/m3 in kg en gram, joule/m3, kW/m3, Watt/m3 -10 tot +42 per °C. 

​

3.  Luchtverplaatsing warmtepomp, ijsvorming en ontdooiverbruik. 

3.1        Grafiek luchtverplaatsing warmtepomp 10 kW lucht/water en ontdooiverbruik. 

3.2        Grafiek luchtverplaatsing warmtepomp 5 kW lucht/water en ontdooiverbruik. 

3.3        Grafiek m3/h, ijs kg/h, ontdooiverbruik kWh bij warmteverlies 10 kwh bij T -10 °C tot 0 °C. 

3.4        Grafiek m3/h, ijs kg/h, ontdooiverbruik kWh bij warmteverlies 5 kwh bij T -10 °C tot 0 °C   

3.5        Kritische ondergrens om ontdooiverbruik te vermijden. 

​

4.  Rendement en afschrijving warmtepomp en condenserende gasketel. 

4.1        Gemiddelde temperaturen Ukkel van november tot april 

4.2        Gemiddelde wintertemperatuur België. 

4.3        Verband tussen gemiddelde seizoen temperatuur, SCOP en back-up elektrische weerstand. 

4.4        Berekening energiekost. 

4.5        Evolutie elektriciteit- en gasprijzen. 

4.6        Besluit inzake rendement en afschrijving warmtepompen en gasketels. 

​

5.  Netbelasting en bijkomende productiecapaciteit elektriciteit. 

5.1        Overzichtsgrafiek kostprijs voor bijkomende productiecapaciteit. 

5.2        CO2 uitstoot elektriciteit tegenover aardgas. 

5.3        Besluit inzake bijkomende productiecapaciteit en netbelasting. 

​

6.  Graduele toename geluidsdruk bij 10 warmtepompen in een straat. 

6.1        Geluidsdruk 10 warmtepompen naast elkaar van 45 dB(a) zonder vervuiling verdamper. 

6.2        Toename geluidsdruk warmtepomp van 45 dB(a) met vervuiling verdamper. 

6.3        Vanaf hoeveel dB ontstaat gehoorschade. 

​

7.  Overige aandachtspunten. 

7.1        Onderhoudskost buitenunit in zones met houtverbranding en horeca. 

7.2        Gezondheidsrisico’s bij reiniging van buitenunits. 

​

8.  Sociaaleconomisch aspect en voorstel voor verdere aanpak. 

 

 

 

1. Scope van het onderzoek.

1.1 Algemene info.

Het onderzoek werd belangeloos, onafhankelijk en onpartijdig gevoerd, zonder financiële vergoeding. Alle informatie over onze initiatieven kan teruggevonden worden op onze website.

Wij hebben ervoor gekozen om geen fabrikanten van warmtepompen te contacteren en ons niet te baseren op de normen: NBN EN 14825:2022 en NBN EN 14511-4:2022.

De reden hiervoor wordt geformuleerd in het besluit van dit onderzoek.

​

1.1 Methodiek

We zijn in eerste plaats gaan kijken naar de klimatologische omstandigheden zoals vocht en temperatuur die bepalend zijn voor de energieprestaties en het rendement van warmtepompen lucht/water en lucht/lucht. De geothermische warmtepompen hebben we niet onderzocht omdat die in stedelijke context voor bestaande woningen moeilijk te realiseren zijn, tenzij bij nieuwbouw. Ook is de vereiste minimumafstand tussen verticale boringen van ongeveer 10 meter in steden niet evident.

​

1.2  Technische scope.

De soortelijke warmte van het mengsel lucht/waterdamp is sterk onderhevig aan de relatieve luchtvochtigheid, dat is percentage waterdamp die lucht bij een bepaalde temperatuur kan vasthouden. Hoe hoger de temperatuur hoe meer waterdamp één m3 lucht kan bevatten.

Wij hebben de hoeveelheid water/m3/lucht/°C berekend en dit in tabellen gezet. De soortelijke warmte van droge lucht vermeerderd met de soortelijk warmte van water is de bepalende factor voor de COP (Coëfficiënt Of Performance), SCOP (Seasonal coëfficiënt of Performance) van een warmtepomp lucht/water en lucht/lucht. Door de berekende warmteverliezen NBN EN 12831-1 te delen door de gecombineerde soortelijke warmte van lucht kan heel eenvoudig bepaald worden hoeveel m3 lucht een warmtepomp moet verwerken om bij -7°C (NBN EN 12831-1) in te staan voor de afdekking van de transmissieverliezen van een gebouw.

Een ander aspect dat grote invloed heeft op de werking van warmtepompen zijn (verdamper) temperaturen onder nul. Waterdamp draagt - bij temperaturen boven het vriespunt - enerzijds bij aan de energetische opbrengst van warmtepompen maar is anderzijds bij vorst ook de grootste vijand van het rendement omdat het vervriest in de verdamper. Denk aan ijsvorming in het diepvriesvak van een koelkast of diepvriezer. Om ijs te ontdooien zijn grote hoeveelheden energie nodig en dat is de grote paradox bij warmtepompen lucht/water en lucht/lucht.

​

1.3 Vraagstelling.

  • Waar halen warmtepompen de energie om hun verdampers te ontdooien?

  • Hoeveel energie wordt verbruikt bij een ontdooicyclus? Hoeveel tijd vergt dit?

  • Hoeveel m3 lucht moeten warmtepompen verplaatsen om de warmteverliezen van een woning af te dekken?

  • Wanneer zijn warmtepompen L/L en L/W niet meer rendabel?

  • Wat is de invloed van de elektrificatie van huishoudelijke verwarming met warmtepompen op de netbelasting en productiecapaciteit van elektriciteit in België?

  • Hoeveel geluid produceert een cluster van warmtepompen in stedelijk context?

  • Wat is de invloed van grote concentraties fijn stof en roet uit houtverbranding op het rendement en de onderhoudskost van warmtepompen?

​

2. Hoeveel energie kan onttrokken worden aan één m3 lucht/°C.

​

​2.1Uitgangspunt berekening

In deze studie hebben wij de soortelijke warmte van lucht berekend in Watt/m3. Er werd rekening gehouden met de soortelijke warmte van droge lucht en van waterdamp. In de berekening werd ook de luchtdruk en de temperatuur meegenomen

Er werd uitgegaan van de maximale dampverzadiging van lucht/m3 bij de temperaturen en luchtdruk van -10 tot +42. De onder- en bovengrens vallen niet direct onder een norm, maar we hebben de tabel opgemaakt ter info voor burgers die ook willen koelen met hun WP.

In realiteit schommelt de gemiddelde vochtigheidsgraad van lucht door weersomstandigheden maar er is een uitgangpunt nodig om de studie te kunnen uitvoeren. Dit resulteert in een lichte overschatting van de warmte inhoud.

Wie vergelijkingen wil maken met het Molliërdiagram mag niet uit het oog verliezen dat wij rekenden in m3 en niet in kg.

​

2.2 Grafiek hoeveel Watt/m3/°C -10° tot +16°C

​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.3 Grafiek hoeveel Watt/m3/°C +17° tot +42° C

​

​

​

​

​

​

​

​

 

 

 

 

 

 

​

2.4 Besluit inzake warmteinhoud van lucht.​​

De lezer zal vaststellen dat de warmte inhoud van lucht bij temperaturen onder nul stabiel blijft.  Dat houdt verband met het feit dat bij dalende temperatuur de vochtigheidsgraad afneemt maar het gewicht van lucht/m3 toeneemt. Het één compenseert het ander.

​

2.5 Tabel waterdamp/m3 in kg en gram, joule/m3, kW/m3, Watt/m3 -10 tot +42 per °C.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​​​​​​​​​​

3. Luchtverplaatsing warmtepomp, ijsvorming en ontdooiverbruik.

​

3.1 Grafiek luchtverplaatsing warmtepomp 10 kW lucht/water en ontdooiverbruik.

​

 

 

​

​

​

​

​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​​​​​​​​​​​3.2 Grafiek luchtverplaatsing warmtepomp 5 kW lucht/water en ontdooiverbruik.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​​

3.3 Grafiek m3/h, ijs kg/h, ontdooiverbruik kWh bij warmteverlies 10 kwh bij T -10 °C tot 0 °C.

​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

 

 

 

3.4 Grafiek m3/h, ijs kg/h, ontdooiverbruik kWh bij warmteverlies 5 kwh bij T -10 °C tot 0 °C

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

​

​

​

​

​

​

​

​

 

 

 

 

​

​

​

​

 

 

​

3.5 Kritische ondergrens om ontdooiverbruik te vermijden.

De kritische ondergrens om te vermijden dat ontdooiweerstanden ingeschakeld worden is buitentemperatuur +1 vermeerderd met de ondergrens van de verdamper temperatuur ΔT/5k dus 6°C.

 

​

​

 

 

 

 

 

 

 

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​

 

​

4. Rendement en afschrijving warmtepomp en condenserende gasketel.

​

4.1Gemiddelde temperaturen Ukkel van november tot april.

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

​

​

​

​

​

​

 

 

​

​

​

​

​

​

​

​

​

 

 

​

​

​

​

​

​

​

 

4.2 Gemiddelde wintertemperatuur België.

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​4.3 Verband tussen gemiddelde seizoen temperatuur, SCOP en back-up elektrische weerstand.

​

Wie de grafiek in hoofdstuk 3.1 en 3.2 goed begrepen heeft zal kunnen vaststellen dat warmtepompen lucht/lucht en lucht/water vanwege de gemiddelde temperatuur van 5°C in de winter eigenlijk functioneren op de grens tussen aanvriezen van verdamper en overschakeling op backup weerstanden.

 

Mei Juni Juli Augustus September Oktober November December Januari Februari Maart April

Tijdens de rode maanden is een warmtepomp LL/LW onrendabel om te verwarmen

 

In Wallonië is het af te raden om dergelijke warmtepompen te plaatsen omdat de gemiddelde seizoentemperatuur veel te laag is.  In Vlaanderen is er een kleine periode begin November en April.

Er mag besloten worden dat warmtepompen lucht/lucht en lucht/water in Vlaanderen continu pendelen tussen back-up elektrische weerstanden en koeltechnische werking. De volledige overschakeling van alle huishoudelijke verwarming is in Belgïe onhaalbaar en leidt tot de noodzaak om te investeren in de bouw van minstens 50 nieuwe kerncentrales. Er zijn in België ongeveer 5,8 miljoen woningen. Wanneer de temperatuur plots zakt onder de 5°C dan komen al die back-upweerstanden simultaan online. Wat een onaanvaardbare netbelasting veroorzaakt.

Bovenstaande redenering in acht genomen mag getwijfeld worden aan de COP en SCOP van warmtepompen lucht/lucht en lucht water.

Een warmtepomp lucht/lucht en lucht/water heeft bij vorstemperaturen op de verdamper 2 tot 4 ontdooicycli van 5 tot 9 minuten per uur.

 

De vermelde COP bij vorst is een theoretische benadering waarbij geen rekening gehouden wordt met het verbruik eigen aan ontdooicycli van warmtepompen L/L en L/W. We hebben een norm nodig om het werkelijk verbruik van warmtepompen aan te geven. Zoals de WLTP (Worldwide Harmonised Light Vehicle Test Procedure) bij voertuigen.

​

4.4 Berekening energiekost.

De SCOP is een schatting op basis van nieuwe inzichten en is verrekend in de prijs/kWh.

 

 

 

 

 

 

 

 

​

​

​​​​

4.5 Evolutie elektriciteit- en gasprijzen.

​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.6 Besluit inzake rendement en afschrijving warmtepompen en gasketels.

​

De prijs per kWh verdubbelde de voorbije vijftien jaar. Een massale overstap naar elektriciteit als energiebron om via warmtepompen woningen te verwarmen en voertuigen te elektrificeren, gekoppeld aan investeringen voor bijkomende centrales en distributienetten zal de distributie netvergoeding doen exploderen tot 2.500 euro per gezin en per jaar. Door het feit dat regeringen de voorbije 15 jaar geen enkel toekomstgericht energiebeleid voerden zal België in groeiende mate afhankelijk worden van de import van elektriciteit uit het buitenland.

Gelet op het feit dat de gemiddelde temperatuur in het winterseizoen niet boven de 5 °C stijgt draaien warmtepompen nagenoeg volledig op back-upweerstanden of pendelen ze tussen het opnemen van warmte uit het warm-water voorraadvat of de verwarming. We schatten de SCOP in de wintermaanden niet hoger dan 1,5. Dat knaagt aan het rendement van warmtepompen en drijft eveneens de prijs op van de elektriciteitsrekening. Wat perfect in overeenstemming is met wat warmtepomp bezitters ons meedeelden.

De markt wordt vooral aangedreven door de wettelijke verplichting om in nieuwbouwprojecten elektrisch te verwarmen. De verhouding is momenteel ongeveer 20 % warmtepompen lucht/water, 76% lucht/lucht en 4% geothermisch. De lucht/lucht systemen worden vooral geplaatst voor bijverwarming.  De lucht/water systemen worden meer geïnstalleerd in nieuwbouw en grondige renovaties. De geothermische systemen zouden dan weer meer ingezet worden voor grote gebouwen.

De nieuwbouw- en renovatiesector bereikte in 2025 een dieptepunt. Dat zal zich verder doorzetten vanwege de hoge kosten en de onzekerheid van het gevoerde beleid.

Voor renovatie en bestaande woningen zijn de hybride systemen waarbij gebruik gemaakt wordt van condensatie gasketels in combinatie met warmtepompen de enige werkbare strategie. De warmtepompen kunnen dan ingezet worden in het tussenseizoen om te verwarmen en tijdens de zomermaanden om te koelen. Wie de grafieken in hoofdstuk 2.2 en 2.3 goed bekeken heeft zal vaststellen dat koelen eveneens veel energie vergt. In dat opzicht kunnen fotovoltaïsche panelen een nuttige rol vervullen, omdat de opbrengst in die periode hoger is dan in de winter.

In de winterperiode zullen de bewoners van nieuwbouwwoningen geconfronteerd worden met torenhoge kosten per kWh vanwege directe verwarming met back-upweerstanden. De COP is in de winter volgens ons amper 1,5. Zie klimatologisch overzicht in hoofdstuk 4.1 en 4.2

Uiteindelijk zullen de warmtepomp bezitters noodgedwongen moeten overschakelen op aardgas of vervuilende houtkachels.

De achterophinkende uitbreiding van productiecapaciteit en netuitbreiding zal de bevoorradingszekerheid in het gedrang brengen, wat ook de economie niet ten goede komt.

​

5. Netbelasting en bijkomende productiecapaciteit elektriciteit.

​

5.1 Overzichtsgrafiek kostprijs voor bijkomende productiecapaciteit.

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​5.2 CO2 uitstoot elektriciteit tegenover aardgas.

De CO₂-uitstoot per geproduceerde kilowattuur (kWh) elektriciteit is de afgelopen decennia sterk gedaald. In België bedraagt de gemiddelde uitstoot momenteel ruwweg 215 tot 270 gram CO₂ per kWh, afhankelijk van de momentane energiemix (de verhouding tussen kernenergie, hernieuwbare energie en fossiele brandstoffen.)

De directe CO₂-uitstoot van aardgas bij verbranding is door de jaren heen stabiel gebleven en ligt op ongeveer 200 gram per kWh geproduceerde warmte.

​

De CO2 uitstoot per kWh van een warmtepomp ligt dus een stuk hoger dan die van aardgas. Doordat uitgegaan werd van een COP van 2.5 tot 4 ging men ervan uit dat warmtepompen beter waren voor het klimaat. Deze mythe is volledig doorprikt met deze studie.

Gelet op het feit dat de broeikasgasemissie van aardgas zonder grote investeringen geneutraliseerd kan worden is aardgas veruit de meest klimaatvriendelijke brandstof. De verduurzaming van de waterstofverhouding van aardgas met witte waterstof kan de voetafdruk nog verlagen.

​

5.3 Besluit inzake bijkomende productiecapaciteit en netbelasting.

Wie bovenstaand overzicht eens goed leest zal vaststellen dat de investeringen in productiecapaciteit schommelen tussen 112 miljard en de 783 miljard euro. Afhankelijk van het aantal warmtepompen en hun capaciteit. Dan houden we nog geen rekening met de aanpassing het distributienet.  Dat de regering nog maar net met veel moeite aankondigde om vijf oude KNARREN van kerncentrales over te nemen staat in schril contrast met de het feit dat voor een scenario van volledige elektrificatie 52 kerncentrales nodig zijn. Daarin zit nog niet eens de elektrificatie van de transportsector.  Wij hebben gekozen voor kerncentrale equivalenten omdat wij deze vergelijking ook maakten in onze energierapporten deel I en deel II.

De bijkomende noodzakelijke productiecapaciteit en netuitbreiding zal de Belgische bevolking opzadelen met torenhoge netvergoedingen. Wie deze investeringen zal betalen is zeer de vraag, gelet op het feit dat wij niet kunnen rekenen op het buitenland voor bijkomende productiecapaciteit omdat deze in dezelfde omstandigheden zullen terechtkomen.

​

6. Graduele toename geluidsdruk bij 10 warmtepompen in een straat.

6.1 Geluidsdruk 10 warmtepompen naast elkaar van 45 dB(a) zonder vervuiling verdamper.

Het betreft de gemiddelde geluidsdruk van een nieuwe warmtepomp zonder vervuiling van de verdamper.​​​​​​​​​​​​​​​​​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

 

 

6.2Toename geluidsdruk warmtepomp van 45 dB(a) met vervuiling verdamper.

Het betreft de gemiddelde geluidsdruk van een nieuwe warmtepomp waarvan de verdamper vervuild is door houtkachelrook. Gemeten 6 maanden na plaatsing. Gemakshalve werd de cluster van 10 WP aangehouden. In sommige woonwijken komen tot 50 warmtepompen in één cluster.

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​​

6.3 Vanaf hoeveel dB ontstaat gehoorschade.​​

​

 

 

​

​

​

​

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

 

7. Overige aandachtspunten.

7.1 Onderhoudskost buitenunit in zones met houtverbranding en horeca.

De kosten voor het onderhoud van de buitenunit van een warmtepomp kan gemakkelijk oplopen tot 1.500 € per jaar wanneer deze blootgesteld wordt aan roet en houtrookstof van houtkachels en of vetten en dampen van horeca uitbatingen. Vooral houtverbranding is niet compatibel met verdampers van warmtepompen en ook niet met ventilatiesystemen.

​

7.2 Gezondheidsrisico’s bij reiniging van buitenunits.

Bij de reiniging van buitenunits komen heel grote concentraties carcinogeen fijnstof vrij. In dit fijnstof kunnen chemische verbindingen zitten van houtrook en verkeer. Wanneer buitenunits overdag uitgeblazen worden en er staan bij de buren ramen open dan waait dit fijn stof ook binnen in aangrenzende woningen. De reiniging van buitenunits vergt dus bijkomende maatregelen om de volksgezondheid te vrijwaren. 

Deze kosten dienen geteld te worden bij de 25 miljard €/j gezondheidsschade door houtverbranding. Zie ons rapport https://www.burgerplatform.vlaanderen/kennisdocument-houtverbranding

 

8. Sociaaleconomisch aspect en voorstel voor verdere aanpak.

In een verdicht stedelijk gebied als Vlaanderen zal de keuze voor een totale transitie richting elektriciteit leiden tot een sociaaleconomische crisis. Uit voorgaande studie blijkt immers dat quasi alle noodzakelijke componenten die deel uit maken van deze transitie niet voldoen of -realiseerbaar zijn op korte termijn. De teleurstellende prestaties van warmtepompen, de kostprijs van de installatie, het onaangepast woningenpark, de geluidsoverlast, de ondercapaciteit van het elektriciteitsnet evenals de ontoereikende elektriciteitsproductie zelf.

De beleidskeuze om overhaast de installatie van warmtepompen als enige oplossing te privilegiëren is zonder meer roekeloos. Met het verhogen van accijnzen op aardgas en de BTW op aardgastoestellen in combinatie met het verbieden van aardgas bij nieuwbouw stimuleert men de bevolking om te investeren in systemen die onvoldoende garanties bieden.

Met deze stand van zaken riskeren we dat de crisis op de woningmarkt voor sommige doelgroepen nog zal toenemen. Dit kan leiden tot het gebruik van minder milieuvriendelijke verwarmingsbronnen zoals hout- en kolenkachels om de energierekening betaalbaar te houden.

Vanuit klimaatoogpunt is voor verwarming van woningen een condensatieketel op gas veel milieuvriendelijker dan de voorgestelde alternatieven uit het transitieparcours naar elektriciteit. De CO2 uitstoot is beperkter, de steeds performantere toestellen hebben hun betrouwbaarheid bewezen en zijn betaalbaar. Het uitgebreid aardgasdistributienet is aanwezig en kan aangepast worden voor het injecteren van bio-methaan en witte waterstof. De bevoorrading van het gas kan mits bijkomende winningen in Europa onze energieafhankelijkheid verzekeren bij eventuele crisissituaties.

Warmtepompen LL en LW zijn enkel rendabel in combinatie met een gasketel en indien voldaan is aan alle randvoorwaarden. Voor grotere projecten zijn geothermische warmtepompen beter realiseerbaar, waarbij men met professionele installaties betere prestaties met minder hinder kan bekomen. Een toenemend pijnpunt bij (te) goed geïsoleerde gebouwen is de noodzaak aan koeling Ook daar dringen milieuvriendelijke oplossingen zich op. Het groot verbruik op piekmomenten in warme periodes kan hier deels opgevangen worden met beschikbare stroom uit zonnepanelen.

Daarnaast is verstedelijkt Vlaanderen zeker geschikt voor de uitbouw van nog meer warmtenetten (stadsverwarming) die de warmte van grote warmtebronnen zoals fabrieken, afvalverbrandingsovens of de bodem, waterlopen op stedelijk niveau duurzaam kan verdelen.

Het is onbegrijpelijk dat de gevolgen van de toepassing van warmtepompen op grote schaal onvoldoende zijn bestudeerd. Vermoedelijk gaf Europa meer prioriteit aan het economisch aspect dan aan duurzame klimaatmaatregelen. De betrokken overheden moeten dringend een grondige impactanalyse maken van de implementering van warmtepompen en elektrificatie. De rol van Europa, de wetenschapsinstellingen en de invloed van de industrie op het beleid dient daarbij onderzocht en waar nodig bijgestuurd.

Uit de resultaten kan dan een strategie worden opgesteld om gefaseerd een meer haalbare en betaalbare energietransitie in te voeren waarbij ons patrimonium (huisvesting, bedrijven, openbare gebouwen, …) voorbereid wordt voor de toekomst. 

 

                                                                                                             

 

Jurgen Gielen                         Eddy Vanzieleghem                   Jean-Marie Molleman

Deskundige                             Architect                                     Architect  

0475.82.35.44                                   

 

Voor Burgerplatform Vlaanderen.

www.burgerplatform.vlaanderen

info@burgerplatform.vlaanderen

Grafiek soortelijke warmte vochtverzadigde lucht -10+16.jpg
Grafiek soortelijke warmte vochtverzadigde lucht  +17+42.jpg
Tabel warmte en vochtinhoud lucht.png
Grafiek luchtverplaatsing  irt gevraagde warmte en ontdooiverbruik wp 10kW.jpg
Grafiek luchtverplaatsing  irt gevraagde warmte en ontdooiverbruik wp 5 kW.jpg
Grafiek luchtverplaatsing ,ijsvorming in kg en ontdooiverbruik wp 10kW.jpg
Grafiek smeltenergie ijs naar water.jpg
Grafiek luchtverplaatsing ,ijsvorming in kg en ontdooiverbruik wp 5 kW.jpg
Gemiddelde temp Ukkel november tot april.jpg
Gemiddelde temp België.jpg
Ijsvorming warmtepomp.png
Simulatie prijs gas tov elektriciteit.jpg
Evolutie prijs aardas en elektriciteit.jpg
Berekening aantal kerncentrales in relatie tot WP en BU.jpg
Graduele toenname geluidsdruk.jpg
Graduele toename geluidsdruk na vervuiling.jpg
Gehoorschade.png
© Copyright.
  • YouTube
  • Facebook
bottom of page