top of page

Gent, 20 november 2026

Wat hebben sigaretten, auto’s en houtkachels al dan niet gemeen?

A. Het zijn consumptieartikelen voor persoonlijk gebruik en comfort met een grote maatschappelijke impact.

 

In België rookt ongeveer 18% van de bevolking (dagelijks 13%, occasioneel 5%), heeft 72% van de gezinnen minstens één wagen (totaal 6,2 miljoen wagens) en alleen al in Vlaanderen zijn er 700.000 houtkachels, waarvan ongeveer 80% voor de sfeer en bijverwarming en 20% alleen voor verwarming.

 

B. Helaas hebben sigaretten, auto’s en houtkachels verschillende schadelijke eigenschappen gemeen.

 

Hoewel ze elk een ander doel dienen, hebben zowel roken, rijden en houtstoken door hun verbrandingsproces een grote impact op de gezondheid en het milieu.

​

Alle drie de bronnen stoten bij deze verbranding een aerosol van giftige chemicaliën en gassen uit.

​

De gevaarlijkste gemeenschappelijke stoffen zijn:

- Fijnstof (PM2.5): Hele kleine deeltjes die diep in de longen en de bloedbaan doordringen.

- Koolmonoxide (CO): Een kleur- en geurloos gas dat de zuurstofopname in het bloed vermindert.

- Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen (PAK's): Kankerverwekkende stoffen die vrijkomen bij   

   onvolledige verbranding (zoals benzopyreen).

- Vluchtige Organische Stoffen (VOS): Waaronder schadelijke gassen zoals benzeen en formaldehyde.

 

C. Het risico op gezondheidsschade is bij het gebruik van deze drie is dan ook zeer hoog.

 

Deze schadelijke stoffen, veroorzaken of verergeren ook dezelfde medische aandoeningen:

- Luchtwegklachten: Ze triggeren astma-aanvallen, veroorzaken bronchitis en verminderen de longcapaciteit.

- Hart- en vaatziekten: Fijnstof uit alle drie de bronnen zorgt voor ontstekingsreacties in de bloedvaten, wat de

  kans op hartinfarcten en beroertes vergroot.

- Kankerverwekkend: De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) classificeert zowel tabaksrook, houtrook als

  dieseluitlaatgassen (vooral) als officieel kankerverwekkend voor de mens.

 

D. Impact op de omgeving (meeroken / omgevingsvervuiling)

 

Bij alle drie de bronnen worden niet alleen de 'gebruikers' aan deze polluenten blootgesteld  door inademing, maar ook de mensen in de omgeving:

- Sigaretten zorgen voor passief roken (meeroken) bij o.a. huisgenoten.

- Houtkachels zorgen voor overlast en gezondheidsschade in de buurt (via ventilatiesystemen of open ramen).

- Auto's vervuilen de publieke ruimte, vooral langs drukke wegen en streetcanyons in binnensteden.

 

INFO:  Verhouding uitstoot tussen sigaretten, houtkachels en auto’s:

Het verbranden van 1 kg brandhout in een correct bediende kachel heeft de equivalente hoeveelheid PAK (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) als het roken van 16.000 -222.000 sigaretten;

2 uur 4 kg droog hout stoken in een open haard = 4 uur stoken in een kachel met 13 kg hout = 30 uur verwarmen met een pelletkachel met 40 kg pellets = 1100 km rijden met een auto (afstand Brussel-Wenen)

​

E. Welk beleid hebben overheden gevoerd om deze gevolgen van roken, rijden en stoken voor de volksgezondheid en het klimaat terug te dringen. 

 

1. ROKEN.

 

In België worden sedert eind jaren 80 maatregelen genomen om het gebruik van sigaretten te beperken door rookverboden in openbare gebouwen, de horeca, op werkplekken en recentelijk ook buitenlocaties. Daarnaast ontradingscampagnes, reclameverbod, prijsverhogingen door taxen en verkoopsverbod aan minderjarigen. Dit beleid heeft geresulteerd in een afname van het aantal rokers met ongeveer 1/3 ten opzichte van 2001.

 

2. RIJDEN.

 

In Europa en België wordt het verkeer en de industrie al jaren als de belangrijkste bron van luchtvervuiling beschouwd door zowel overheden, media, belangengroepen, …

Wat de uitstoot van voertuigen betreft (broeikasgassen, fijnstof en stikstofdioxiden,…) heeft het beleid zich gericht

op het schoner en zuiniger maken van de mobiliteit. 

Vanaf 1993 heeft Europa de emissienormen voor nieuwe wagens (Euronormen) ingevoerd en die stelselmatig verstrengd, wat het aandeel luchtvervuiling door autoverkeer sterk heeft doen dalen. 

Door vervuilende wagens in sommige landen meer te belasten of door fiscale voordelen en subsidies werd de aankoop van energiezuinige wagens, waaronder elektrische, gestimuleerd.

Toch veroorzaakte transport in 2021 nog 22% van de primaire fijnstof emissie (PM25), vooral door de niet-uitlaatemissie (slijtage remmen, banden en wegdek).

Sedert 2007 werd de invoering van Lage Emmissie Zones (LEZ) als lokale maatregel in vooral steden een gangbaar. Door de daling van de uitstoot door de Euronorm en de toename van elektrische voertuigen werd de LEZ in veel Europese steden intussen reeds afgeschaft.  Ondanks bevestiging van deze trend (zie ons onderzoek over het nut LEZ) blijven Belgische steden dralen met het uitfaseren ervan waardoor de maatschappelijke kost blijft aandikken en sommige bevolkingsgroepen gediscrimineerd worden.

 

3.  HOUTSTOKEN.

 

Na jarenlang negeren van de uitstoot van huishoudelijke installaties heeft men bij recente onderzoeken vastgesteld dat dit met voorsprong de belangrijkste oorzaak is van luchtvervuiling. Het aandeel (vooral de periode van het stookseizoen) kan oplopen tot 51%, waarvan 42% toe te schrijven is aan stoken met hout of pellets. Binnen huishoudelijke fijnstofuitstoot veroorzaakt houtverbranding ongeveer 85% van het totaal. Andere verwarmingsbrandstoffen samen maken circa 4% uit

 

Vorige winterperiode is in Gent het pilootproject “Luchtmeters” afgerond waarbij 256 Gentenaars drie maanden lang met 301 sensoren de concentratie fijnstof in de lucht hebben gemeten met buitensensoren, binnensensoren en mobiele sensoren. Opvallendste conclusie: houtstook wordt het meest gemeld, veel meer nog dan verkeer en industrie (zie website Luchtmeters).

 

Met de hiervoor vermelde gevolgen zou men verwachten dat de overheden in België de oorzaak van de helft van de luchtvervuiling in ons land  met prioriteit aanpakken, maar dit is niet het geval. Het blijft bij wat sensibilisering en stookadviezen, maar van een daadkrachtig beleid is er geen sprake.

 

Waarom worden geen beleidsmaatregelen om de bevolking te beschermen en de gezondheidskost van miljarden per jaar te vermijden terwijl dit in de buurlanden zoals  Frankrijk en Duitsland wel gebeurd?

De redenen zijn van velerlei aard: klimaatdoelen, luchtkwaliteit en politiek delicaat:

- Hout en biomassa tellen mee in de statistieken als hernieuwbare energie om de klimaatdoelstellingen te halen;

- Hout wordt vaak ten onrechte als CO2 neutraal beschouwd terwijl het vrijkomen van fijnstof en dioxines niet        ingecalculeerd werd;

- De overheden maken gebruik van theoretische rekenmodellen die de uitstoot onderschatten terwijl deze ver

  afwijken van veel hogere reële uitstoot berekend door de Vlaamse Milieumaatschappij;

- Officiële meetstations bevinden zich eerder langs drukke wegen of in industriezones en minder in woonwijken 

  waardoor rookhinder van houtkachels deels onzichtbaar blijft in de statistieken;

- Politici beschouwen het inperken van de houtkachels als een onpopulaire maatregel die electoraal zou     

  kunnen afgestraft worden.

- De handhaving van een stookverbod is minder gemakkelijk te controleren dan bijv. een gas- of mazoutketel. -  - De combinatie kachel, schoorsteen en type hout bepalen immers de schadelijkheid van de uitstoot.

 

Dat het wel kan bewijst de aanpak in Duitsland en Frankrijk met verschillende maatregelen:

- Stookverbod met open haarden opgelegd door lokale overheden;

- Uitfasering oude kachels en open haarden en premies voor vervangende nieuwe genormeerde houtkachels;

- Strenge handhaving en verplichten van roetfilters waar nodig;

- Periodieke controles van kachels en schoorstenen door geattesteerde schoorsteenvegers

 

Ondanks de toename met 5% houtkachels heeft dit streng beleid in Duitsland geleid tot een reductie van 40% uitstoot tussen 2010 en 2024.

 

INZET BURGERPLATFORM VLAANDEREN.

 

Al vanaf 2017 publiceert Burgerplatform Vlaanderen regelmatig artikels en studies over de impact van houtrook op de luchtkwaliteit en de volksgezondheid. Alle publicaties zijn overgemaakt aan politici, overheidsinstanties, organisaties, pers en beschikbaar op onze website…maar er heerst precies om omerta over deze materie. Deze houding en ontkenning van de urgentie van aanpak getuigt van schuldig verzuim van onze beleidsverantwoordelijken.

 

Alleen al de maatschappelijke kost (gezondheidskost, arbeidsongeschiktheid, verloren levensjaren, …) bedraagt voor Vlaanderen al ettelijke miljarden. In het kader van CAFE (Clean Air for Europe) werd een prognose is gemaakt van de kosten van gezondheidsschade als gevolg van ozon en PM. Deze schade werd voor de EU geschat tussen de € 200 en € 600 miljard per jaar. In Nederland werd de gezondheidsschade door fijn stof in 2005 geschat op € 40 miljard op de bovengrens.

 

Dit najaar zijn er weeral duizenden houtkachels verkocht. De stijgende brandstofprijzen en onvoldoende warmte in combinatie met de dure elektriciteitsrekening van warmtepompen bij buitentemperaturen onder de 5°C duwen mensen richting houtstook waardoor de milieu- en gezondheidskost voor de maatschappij nog toeneemt. Opwekking van warmte met houtkachels was in 2022 met € 0.68/kWh bovendien de duurste brandstof.

 

In de hierna vermelde publicaties over houtrook van het Burgerplatform Vlaanderen kunnen lezers alle aspecten van deze materie doornemen en misschien overtuigd worden om hun verantwoordelijkheid op te nemen.

 

Voor Burgerplatform Vlaanderen

 

Eddy Vanzieleghem

​

​

Studies, rapporten en bronmateriaal: 

 

23/01/2017 https://www.burgerplatform.gent/wat-kan-een-lez-betekenen-voor-gent

24/01/2017 https://www.burgerplatform.gent/gent-houtrook    

08/02/2017 https://www.burgerplatform.gent/mail-schooldirectie

28/02/2017 https://www.burgerplatform.gent/houtrookhinder-stadsbestuur-gent

01/11/2018 https://www.burgerplatform.vlaanderen/greendeal-houtverbranding-evaluatie

24/01/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/lez-versus-houtverbranding

24/01/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/lez-versus-houtverbranding

01/10/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/hout-sigarettenrook

20/10/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/houtrook-infiltratie-in-woningen-klachtafhandeling

10/12/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/emissies-houtverbranding-in-ton

10/12/2019 https://www.burgerplatform.vlaanderen/milieuschadekost-type-brandstof-won

28/10/2020 https://www.burgerplatform.gent/de-houtkachel-blijft-buiten-schot

22/07/2021 https://www.burgerplatform.gent/rookhinder-scaldissluis

05/09/2021 https://www.burgerplatform.gent/de-lez-als-afleidingsmaneuver

15/12/2025 https://www.burgerplatform.vlaanderen/kennisdocument-houtverbranding

 

https://www.burgerplatform.vlaanderen/invloed-houtrook-op-gezondheid

https://www.burgerplatform.vlaanderen/houtverbranding-vlaanderen-fijnstof

https://www.burgerplatform.vlaanderen/vrt-bbl-greenpeace-fake-news

https://www.burgerplatform.vlaanderen/technische-vereisten-houtverbrandin 

https://www.burgerplatform.vlaanderen/juridische-aspecten-houtverbranding

https://www.burgerplatform.vlaanderen/rook-als-beroepsrisico-brandweer

https://www.burgerplatform.vlaanderen/residential-heating-wood-and-coal

https://www.burgerplatform.vlaanderen/globale-houtpelletimport-belgie

https://www.burgerplatform.vlaanderen/david-de-pue-houtstoken

https://www.burgerplatform.vlaanderen/factcheckers

https://www.burgerplatform.vlaanderen/fuelling-a-biomess

https://www.burgerplatform.vlaanderen/willy-maenhout-houtverbranding

https://www.burgerplatform.vlaanderen/is-stoken-op-hout-een-onrechtmatige

https://www.burgerplatform.vlaanderen/luchtvervuiling-milieu

​

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​

​

© Copyright.
  • YouTube
  • Facebook
bottom of page